fbpx

Balkon i ogród po niemiecku – słownictwo

Jaka jest różnica miedzy “um” a “am” w języku niemieckim?

Jaka jest różnica miedzy “um” a “am” w języku niemieckim? 560 315 Diana Korzeb

Dziś odpowiem na pytanie, jakie zadała mi jedna z Czytelniczek (die Leserin, die Leserinnen), a mianowicie jaka jest różnica między słowami “um” a “am” w języku niemieckim. Na pierwszy rzut oka wyrazy te różnią się tylko jedną literką i mogłoby się wydawać, że nie ma między nimi zbyt dużej różnicy. Otóż nic bardziej mylnego ;).

Zacznijmy od um, będącego przyimkiem. A czym są przyimki? To takie małe przydatne wyrazy, dzięki którym możemy na przykład powiedzieć: o moim rozmarynie, z Mańkiem, do Niemiec, na dachu itp. Ta cała drobnica to właśnie przyimki. um jest przyimkiem, który ZAWSZE łączy się z czwartym przypadkiem Akkusativem. A co może oznaczać um?

  • używamy tego przyimka do podawania godziny:

Ich stehe um 7 Uhr auf. – Wstaję o 7.
Um wie viel Uhr beginnst du deine Arbeit? – O której zaczynasz pracę?

  • oznacza wokół/dookoła:

Die ganze Familie sitzt um den Tisch herum. – Cała rodzina siedzi dookoła stołu

  • łączy się z różnymi czasownikami np:

bitten um + Akk – prosić o
Er bittet um ihre Hand. – On prosi ją o rękę.
streiten um + Akk – kłócić się o
Die Geschwister streiten um alles. – Rodzeństwo kłóci się o wszystko

  • występuje w różnych wyrażeniach np:

Auge um Auge, Zahn um Zahn. – Oko za oko, ząb za ząb
rund um die Uhr – 24 godziny na dobę, non-stop
um die Ecke – za rogiem

Am to taki trochę rower składak, nie składa się co prawda ze zbyt wielu części (bo tylko z dwóch), ale może w ten sposób będzie Wam łatwiej zapamiętać różnicę. am ukrywa w sobie przyimek i rodzajnik:

am = an + dem
Czym jest rodzajnik? To kolejny mały wyraz, który w języku niemieckim zazwyczaj nie ma żadnego konkretnego znaczenia, ale dzięki niemu wiemy jakiej “płci” jest dany wyraz (der – męski, die – żeński/liczba mnoga, das – nijaki) i w jakim przypadku stoi. Ponieważ rodzajniki się odmieniają raz można zobaczyć den, innym razem dem czy nawet des. Co może oznaczać am?

  • pojawia się przed nazwami dni tygodnia i części pór dnia:

am Freitag/Mittwoch – w piątek/środę
am Morgen – rano
am Vormittag – przed południem
am Mittag – w południe
am Nachmittag – po południu
am Abend – wieczorem

  • występuje w wyrażeniach:

am Wochenende – w weekend
am Ende – na końcu
am Anfang – na początku

  • używamy go przy podawaniu dat:

Ich bin am 13. Januar geboren. – Urodziłam się 13 stycznia

  • i w innych wyrażeniach takich jak np:

am Meer – nad morzem
am Ufer – nad brzegiem
am Strand – na plaży
am Rand – na skraju/krawędzi
am See – nad jeziorem
am Tag – w ciągu dnia
To tylko niektóre przykłady użycia obu wyrazów. Nie są one skomplikowane, ale należy uczyć się ich w odpowiedniej kolejności. Najpierw rodzajniki, potem przypadki, a następnie przyimki. Język to taki łańcuszek: każda rzecz/wyraz/zagadnienie gramatyczne nie funkcjonuje samodzielnie, ale razem z innymi i poznając te oczka po kolei dużo łatwiej jest je zrozumieć i się ich nauczyć :).

Slide

Diana Korzeb

Od 10 lat pomagam moim kursantkom rozgadać się po niemiecku. Piszę bloga dla fanek języka niemieckiego. Więcej o mnie: kliknij tutaj.

Autorka: Diana Korzeb
4 komentarze
  • Adam Bieganski 6 lutego 2020 at 09:20

    To oznacza, że “am” stosuje się tylko przed rzeczownikami w rodzaju męskim lub nijakim, tak?

    Dla rodzaju żeńskiego będzie:
    an der Woche
    ?

    • Tak, am stoi przed wyrazami w rodzaju męskim i nijakim, dodatkowo mamy tutaj Dativ.

      Czysto teoretycznie “an der Woche” byłoby ok, szkopuł tkwi jednak w tym, że tak się nie mówi. Mówimy “in der Woche”, w tygodniu.

      Tu lepszy byłby inny przykład:
      der See – jezioro
      die See – morze

      am See – nad jeziorem (an + dem)
      an der See – nad morzem

      • Adam Bieganski 6 lutego 2020 at 20:49

        Dzięki!

        “an der Woche” znalazłem tu:
        https://www.linguee.de/deutsch-englisch/uebersetzung/an+der+woche.html

        “Die Beteiligung von Familien an der “Woche der Kulturen” hat sich erhöht: Genauso wie der Schulleiter äußerten sich interview…”

        Tu jest “an” bo tego wymaga “Beteiligung” — “uczestnictwo w czymś” 🙂

        “w tygodniu” w znaczeniu “podczas tygodnia” — wtedy “in”, tak? 🙂

        • Przykład, który podajesz to zupełnie inna para kaloszy niż te z wpisu.

          We wpisie są podane “samodzielne” przyimki am i um. I w tym kontekście nie ma “an der Woche”, tylko jest właśnie “in der Woche”.

          Przykład z Linguee to po pierwsze rekcja rzeczownika ” die Beteiligung an”, “udział w”, a po drugie tam jest “Woche der Kulturen”, “tydzień kultur”. Skoro chcemy powiedzieć “udział w tygodniu kultur” to jasne mamy “die Beteiligung (…) an der “Woche der Kulturen”. Znaczeniowo i gramatycznie to jest inne “an” niż we wpisie.