Strona bierna w języku niemieckim – Passiv

Strona bierna w języku niemieckim (Passiv) to chyba drugie zagadnienie obok niemieckich przypadków, które jawi się osobom uczącym się niemieckiego niczym potwór z ośmioma mackami. Jeśli o mnie chodzi, to od czasów studiów starałam się podchodzić do każdego zagadnienia metodą małych kroków, uczyłam się pewnych zagadnień po kolei i dzięki temu od dłuższego czasu nie mam już gramatycznej kaszanki w głowie 😉 moim kursantkom polecam to samo – ucz się po kolei, nie zostawiaj sobie dziur i niezałatwionych spraw, bo niemiecka gramatyka nie zna litości ;P i to, czego nie nauczyłaś się na początku będzie Cię ścigać po wsze czasy.

Kiedy używamy strony biernej w języku niemieckim (Passiv)?

Zacznijmy od informacji, czym jest strona czynna.

To wszystkie zdania, które znacie i których używacie na co dzień mówiąc i pisząc po niemiecku. W stronie czynnej ważna jest osoba/rzecz/coś wykonujące jakąś czynność.

Ulrike liest ein Buch. – Ulrike czyta książkę.
Die Katze schläft auf dem Stuhl. – Kot śpi na krześle. (mój właśnie teraz to robi, łobuz jeden!)
Ich beginne meine Arbeit um 10:00 Uhr. – Zaczynam pracę o 10:00.


Strona bierna odwraca nam trochę sytuację.

Stosuje się ją wtedy, kiedy nie wiemy, kto wykonuje jakąś czynność lub jest to po prostu nieistotne. Język urzędniczy LUBUJE SIĘ w stronie biernej. Jak macie do załatwienia jakieś papióry, to po prostu warto znać Passiv dla własnego zdrowia psychicznego. Passiv występuje poza tym często w opisach (np urządzeń), wiadomościach i uogólnieniach.

Das Buch wird gelesen. – Książka jest czytana.
Das Auto wurde repariert worden. – Samochód został naprawiony.
Der leckere Kuchen ist gebacken worden. – To smaczne ciasto zostało upieczone. (Zebra! Właśnie ją konsumuję podczas pisania tego tekstu, pycha!)

Jak brzmiałyby te zdania w stronie czynnej? Do każdego potrzebujemy jakiegoś ktosia, który wykonuje daną czynność:

Ulrike liest ein Buch. – Ulrike czyta książkę.
Der Mechaniker reparierte das Auto. – Mechanik naprawił samochód.
Meine Schwiegermutter hat den leckeren Kuchen gebacken. – Moja teściówka upiekła to pyszne ciasto.



Budowa strony biernej w języku niemieckim (Passiv)

Wbrew pozorom strona bierna w języku niemieckim to nie jest bardzo trudne i skomplikowane zagadnienie, ale żeby się jej nauczyć potrzeba wcześniej kilku umiejętności:

  • znajomość odmiany czasownika werden w czasie teraźniejszym (Präsens)
ich werdewir werden
du wirstihr werdet
er/sie/es wirdsie/Sie werden
  • znajomość odmiany czasownika werden w czasie przeszłym (Präteritum)
ich wurdewir wurden
du wurdestihr wurdet
er/sie/es wurdesie/Sie wurden
  • znajomość odmiany czasownika werden w czasie przeszłym (Perfekt)
ich bin gewordenwir sind geworden
du bist gewordenihr seid geworden
er/sie/es ist gewordensie/Sie sind geworden
UWAGA!
W stronie biernej w czasie przeszłym Perfekt trzecia forma czasownika geworden gubi przedrostek ge- i zostaje nam samo worden.

  • znajomość Partizip II, czyli trzeciej formy czasownika (regularnej i nieregularnej)

Wpis dotyczący Partizip II w języku niemieckim.


Strona bierna w języku niemieckim we wszystkich czasach

  • Czas przyszły Futur I (tak raczej nikt nie mówi, ale już pismo z takim cudem można dostać od urzędu)

Ihr Anliegen wird bearbeitet werden. – Państwa sprawa zostanie opracowana. (A bardziej po polsku: Będziemy zajmować się Państwa sprawą/podaniem itp.)

  • Czas teraźniejszy Präsens

Ihr Anliegen wird bearbeitet. – Państwa sprawa jest opracowywana. (A bardziej po polsku: Zajmujemy się Państwa sprawą/podaniem itp.)

  • Czas przeszły Perfekt

Ihr Anliegen ist bearbeitet worden. – Państwa sprawa była opracowana. (A bardziej po polsku: Zajmowaliśmy się Państwa sprawą/podaniem itp.)

  • Czas przeszły Präteritum

Ihr Anliegen wurde bearbeitet. – Państwa sprawa była opracowana. (A bardziej po polsku: Zajmowaliśmy się Państwa sprawą/podaniem itp.)

  • Czas zaprzeszły Plusquamperfekt (używany w zdaniach z następstwem czasów)

Ihr Anliegen war bearbeitet worden. – Państwa sprawa była opracowana. (A bardziej po polsku: Zajmowaliśmy się Państwa sprawą/podaniem itp.)

Niemiecka strona bierna (Passiv) i es

Jeśli zamieniamy zdanie w stronie czynnej na zdanie w stronie biernej, to wyraz stojący w stronie czynnej w Akkusativie zamienia nam się w podmiot w stronie biernej.

Ich kaufe eine Zeitung. – Kupuję gazetę.
Eine Zeitung wird (von mir) gekauft. – Gazeta jest kupowana.

A co w przypadku, gdy w zdaniu w stronie czynnej nie ma wyrazów w Akkusativie?

Ponieważ język niemiecki uwielbia podmioty w zdaniach, to na ratunek przychodzi nam bezosobwy podmiot es. Nie ma on tu w zasadzie żadnego znaczenia, pełni funkcję dekoracyjną, sprawia, że zdanie lepiej brzmi, jest poprawne gramatycznie.

Der Mann hilft einem Hund. – Mężczyzna pomaga psu.
Es wird einem Hund geholfen. – Pomaga się psu. (po polsku nie da się powiedzieć tego w stronie biernej)

To es może być obligatoryjne lub nie.

Obligatoryjny podmiot bezosobowy es

Jeśli zdanie w stronie czynnej składa się tylko z podmiotu bezosobowego man i czasownika, to w stronie biernej MUSI wystąpić es.

Man arbeitet. – Pracuje się.
Es wird gearbeitet. – Pracuje się.

Fakultatywny podmiot bezosobowy es

Jeśli mamy jakieś dodatkowe wyrazy w zdaniu, to w stronie biernej stawiamy jeden z nich na początku, na miejscu podmiotu es. Wtedy wyrzucamy to es ze zdania, czasownik werden nadal jednak odmienia się tak, jakby to es nadal było w naszym zdaniu. W takim wypadku ewentualne pozostawienie podmiotu es w zdaniu sprawia, że brzmi ono niezgrabnie i słabo stylistycznie.

Man arbeitet am Montag.
Es wird am Montag gearbeitet.
Am Montag wird gearbeitet.
– najlepsza wersja tego zdania

Dodatkowe informacje

Jeśli chcemy podać w Passivie wykonawcę czynności, to:

  • uzywamy von dla osób

Das Buch wird von Marco gelesen. – Książka jest czytana przez Marco.
Der Müll wurde von mir in den Eimer geworfen. – Śmieci zostały wyrzucone przeze mnie do wiadra.

  • używamy durch dla urządzeń, zjawisk, instytucji

Das Dach wurde durch den Wind zerstört. – Dach został zniszczony przez wiatr.
Die Wiesen wurden durch Schnee bedeckt. – Łąki zostały pokryte śniegiem.

  • używamy mit dla narzędzi, przy pomocy których coś zostało zrobione

Sie wurde mit dem Messer gestochen. – Została dźgnięta nożem.
Der Brief wurde mit dem Bleistift geschrieben. – List został napisany ołówkiem.

Zdania z podmiotem bezosobowym man można przekształcić na Passiv

Man darf hier nicht rauchen. => Hier darf nicht geraucht werden.
Man kocht die Suppe am Wochenende. => Die Suppe wird am Wochenende gekocht.

  • Istnieją dwa rodzaje strony biernej w języku niemieckim: Vorgangspassiv, który omawiam w tym wpisie i przedstawia nam on jakiś proces, druga strona bierna to Zustandspassiv opisujący stan.

  • Nie wszystkie zdania da się powiedzieć w stronie biernej!

Nie tworzymy strony biernej od:

  • czasowników modalnych
  • czasowników zwrotnych
  • czasowników wyrażających posiadanie: haben – mieć, bekommen – otrzymywać, besitzen – posiadać, kriegen – dostwać
  • czasowników bezosobowych z es: es gibt, es regnet, es hagelt, es schneit itp
  • czasowników wyrażających miary lub koszty: wiegen – ważyć, kosten – kosztować, enthalten – zawierać

No Comments Yet.

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *