Tyrol Południowy – Miesiąc Języków

Jako dzieci często naiwnie myślimy, że świat jest czarno-biały i w gruncie rzeczy mało skomplikowany. Bajki pokazują dobrego Czerwonego Kapturka i złego Wilka. Tylko w Polsce mówi się po polsku, w Finlandii po fińsku, a we Włoszech po włosku. Prawdziwe życie nie jest takie proste, a historię piszą zwycięzcy. Zapewne większość z Was kojarzy język niemiecki z Niemcami i Austrią, niektórym przyjdzie do głowy jeszcze Szwajcaria. Po moim ostatnim wpisie z okazji dnia francuskiego, wiecie już, że w Alzacji można spotkać bliskich kuzynów języka niemieckiego – dialekty alzackie. A czy słyszeliście o włoskim regionie, w którym 62% mieszkańców posługuje się niemieckim jako językiem ojczystym?

W przedostatniej odsłonie naszej wrześniowej akcji Miesiąc Języków przedstawiam Wam włoską prowincję Bolzano, zwaną Tyrolem Południowym (niem. Südtirol, wł. Alto Adige), zamieszkaną przez ludność tyrolską, włoską i ladyńską. Stolicą prowincji jest Bolzano (niem. Bozen), inne większe miasta to np Merano (niem. Meran) i Bressanone (niem. Brixen). Od 1970 roku Tyrol Południowy posiada status prowincji autonomicznej, język włoski i niemiecki mają zagwarantowaną równość. Oznacza to, że w tym regionie obydwa mają status języków urzędowych i są nauczane również w szkołach. Ponieważ region leży na styku Szwajcarii, Austrii i Włoch podobnie jak Alzacja jest tyglem kulturowo-językowym. W kuchni można bez trudu zauważyć wpływy sąsiednich państw: smakosze mogą zajadać się tu strudlem jabłkowym czy speckiem, popijać od czasu do czasu lokalne wino czy grappę. W czasie adwentu można wybrać się na jeden z południowo-tyrolskich jarmarków bożonarodzeniowych.

Tyrol Południowy

Od IX w. do 1919 roku Tyrol Południowy był częścią różnych państw austriacko-niemieckich. To właśnie dlatego, mimo licznych perturbacji za czasów Mussoliniego, niemiecki to nadal dominujący język w tym rejonie. Szacuje się, że ok 23% mieszkańców posługuje się językiem włoskim jako ojczystym, a 4% Tyrolczyków mówi po ladyńsku. Język ladyński należy do grupy języków retoromańskich i jest niezwykle bliskim kuzynem języka romansz, który jest używany w szwajcarskim kantonie Gryzonia (niem. Graubünden). Jeśli chodzi o dialekt tyrolski, to poniżej znajdziecie niewielką próbkę wraz z niemieckim i polskim odpowiednikiem. Jeśli ciekawi Was ten język to zajrzyjcie do internetowego słownika na: www.oschpele.ritten.org.

  • alm, olm (różna wymowa) = immer = zawsze
  • bärig = super, toll = super, świetny
  • norret = verrückt, dumm = szalony, głupi
  • Buschn = Blumenstrauss = bukiet kwiatów
  • kulo hobn (wulg.) = Glück haben = mieć szczęście
  • eppes = etwas = coś
  • hetzig = lustig = zabawny
  • a Hetz hobn = Spaß haben, sich gut unterhalten = dobrze się bawić
  • Putz = Polizist = policjant
  • Puff = Chaos, Unordnung = chaos, bałagan

Spodobał Ci się ten wpis? Polub zatem mojego bloga na Facebooku i obserwuj go na Bloglovin!


Poniżej pozostałe wpisy z tego cyklu:

Angielski

Angielski C2 – Wspólny przodek angielskiego i włoskiego i dzisiejsze jego ślady
Angielski dla każdego – Rzymianie tu byli!
Specyfika języka – Rzym w idiomach

Chiński

Biały Mały Tajfun – Matteo Ricci

Francuski

Français mon amour – „Wspólne” słowa francuskiego i włoskiego
Love for France – Włoska piosenka po francusku

Hiszpański

Bzik Iberyjski – Włoskie ślady na hiszpańskiej mapie

Szwedzki

Szwecjoblog – Szwedzi chwalą się po włosku

Włoski

Studia, parla, ama – Miesiąc Języków, czyli wiele różnych włoskich 
Wloskielove – Po włosku czyli po jakiemu?
CiekawAOSTA – Jak nauczyłam się języka włoskiego? 

Rozkład jazdy na ten miesiąc:

1.09. (wtorek) – angielski

4.09. (piątek) – chiński

7.09. (poniedziałek) – francuski

10.09. (czwartek) – kirgiski

13.09. (niedziela) – niemiecki

16.09. (środa) – rosyjski

19.09. (sobota) – szwedzki

22.09. (wtorek) – włoski

25.09. (piątek) – polski

MJ-PATRONI MEDIALNI (1)
Źródła:
https://de.wikipedia.org/wiki/Südtirol
http://www.suedtirolerland.it/de/
Mapka: Kmusser and TUBS, CC BY-SA 3.0