Niemieckie słownictwo związane z przemijaniem

Złota polska jesień to moja druga ulubiona pora roku. Uwielbiam kolorowe liście, co roku zbieram też kasztany (i mam potem powypychane kieszenie w kurtce ;)) i grzyby. Jesień ze względu na swoją specyfikę to też czas przemijania. W Polsce obchodzimy Wszystkich Świętych, a m.in u mnie w Szkocji obchodzi się Halloween. Jeśli chodzi o to drugie święto to mam nadzieję, że uda mi się w nim wziąć w tym roku udział. Jestem bardzo ciekawa jak ono „oryginalnie” wygląda. Jakkolwiek makabrycznie by to nie zabrzmiało bardzo też lubię klimat naszego, polskiego święta. Kojarzy mi się głównie z zapachem zniczy i zjazdem całej rodziny. Nie wiem jak u Was, ale u mnie o groby dba się cały rok, więc Wszystkich Świętych to raczej okazja do zobaczenia dawno niewidzianej rodziny i powspominania przeszłości. Nie lubię tylko pluchy i strasznego mrozu.

Jakoś nigdy nie miałam okazji zaobserwować jak ten czas wygląda w Niemczech. Zatem w tej edycji W 80 blogów dookoła świata zadbam o słownictwo związane z przemijaniem i ze śmiercią.

Podstawowym słowem jest der Tod, oznaczający śmierć. Pojawia się ono często w części wyrażeń takich jak np die Todesstrafe – kara śmierci, czy die Todesanzeige – nekrolog. Oprócz tego przedrostek tod- jest często synonimem bardzo, całkiem czy ekstremalnie, skrajnietodmüde – potwornie zmęczony, todernst – bardzo poważny, todschick – bardzo szykowny itp.

Istnieją też wyrażenia, które pomimo przymiotnika tot – zmarły, nieżywy, nie mają nic wspólnego z umieraniem:

der tote Punkt – punkt/sytuacja bez wyjścia
das tote Rennen – wyścig bez rozstrzygnięcia
die tote Leitung – głuche połączenie telefoniczne, elektryczne
das tote Kapital – kapitał, który nie przynosi zysków

Śmierć bywa też często personifikowana. Jeśli czytaliście kiedykolwiek którąś z książek Terry’ego Pratchetta, to na pewno wiecie, że nie zawsze trzeba podchodzić do personifikacji na poważnie. Kosiarz, kostucha to der Sensenmann; der Schnitter. Na sam szkielet mówi się das Gerippe. W języku niemieckim funkcjonuje też potoczna nazwa na spersonifikowaną śmierć – Freund Hein.

Łagodne sposoby opisania faktu, że ktoś umarł:

X ist für immer eingeschlafen. / X ist entschalfen.– X zasnął na wieki.
X hat die letzte Reise angetreten. – X udał się w ostatnią podróż.
Der Herr hat ihn/sie zu sich genommen. – Pan zabrał go/ją do siebie.
X ist von uns gegangen. – X odszedł od nas.
X hat das Zeitliche gesegnet.– X pożegnał się z tym światem.

I takie bardziej brutalne:

ins Gras beißen – kopnąć w kalendarz
sich (Dat) die Radieschen von unten an-, besehen/betrachten – wąchać kwiatki od spodu
verrecken – zdechnąć, wyciągnąć kopyta
abkratzen – wykitować
krepieren – zdechnąć
draufgehen – zginąć
jn/etw über die Klinge springen lassen – poświęcić, zabić, zniszczyć kogoś

Pozostałe słownictwo:

tot sein – być martwym, nieżywym
die Witwe, der Witwer – wdowa, wdowiec
der Verstorbene, die Verstorbene – zmarły(a) (mężczyzna/kobieta)
der Tote, die Tote – zmarły(a), ofiara śmiertelna
der Sarg – trumna
das Grab – grób
die Urne – urna
die Leiche – zwłoki

in hohem Alter sterben – umrzeć w zaawansowanym wieku
mit X Jahren sterben – umrzeć w wieku X lat
sterben an + D – umrzeć na (jakąś chorobę)
Selbstmord begehen – popełnić samobójstwo
die Sterbehilfe – eutanazja
umkommen – zginąć
ums Leben kommen– zginąć, umrzeć
töten – zabijać
(er)morden – mordować

auf dem Friedhof begraben werden – zostać pochowanym na cmentarzu
die Beerdigung – pogrzeb
trauern um +Akk – opłakiwać kogoś, nosić po kimś żałobę
beweinen + Akk – opłakiwać kogoś
vermissen + Akk – tęsknić za kimś
weinen – płakać
kondolieren – składać kondolencje
im Krematorium eingeäschert werden – zostać skremowanym
einen Toten beisetzen/beerdigen – pochować zmarłego

ein Testament schreiben/verfassen – napisać testament
jm etw vermachen – zapisać coś komuś (w testamencie)
jm etw vererben – pozostawić coś komuś w spadku
etw erben – (o)dziedziczyć coś

Powyższy wpis jest częścią akcji W 80 blogów dookoła świata. Jeśli prowadzisz bloga o języku bądź kulturze jednego obszaru językowego to zapraszamy do kontaktu: blogi.jezykowe1@gmail.com. Napisz nam kilka słów o sobie i podaj linka do swojego bloga.

Spodobał Ci się ten wpis? Zapisz się koniecznie do Preclowej Poczty i obserwuj bloga na Bloglovin!


Poniżej pozostałe wpisy z tej serii:

Francja:

Francais-mon-amour – Sprawa życia i śmierci
Blog o Francji, Francuzach i języku francuskim – Dzień Wszystkich Świętych we Francji
Love For France – Wszystkich Świętych na paryskim Père-Lachaise

Holandia:

Język holenderski – pół żartem, pół serio – Jak w Holandii upamiętnia się zmarłych

Niemcy:

Willkommen in Polschland – Niemieckie cmentarze
Niemiecka Sofa – Jak w Niemczech upamiętnia się zmarłych?

Norwegia:

Pat i Norway – Jak w Norwegii upamiętnia się zmarłych?

Rosja:

Rosyjskie Śniadanie – Jak w Rosji upamiętnia się zmarłych?

Szwajcaria:

Szwajcaria moimi oczami – Znani pochowani w Szwajcarii
Szwajcarskie Blabliblu – W Szwajcarii jest niezwykle nawet po śmierci.

Szwecja:

Szwecjoblog – Jak w Szwecji mówi się o śmierci?

Wielka Brytania:

English-nook – Przemijanie po angielsku
English-at-tea – Dzień Wszystkich Świętych w Anglii

Wietnam:

Wietnam.info – Jak w Wietnamie upamiętnia się zmarłych?

10152572_10203864810165399_6764860226285801048_n

Źródła:
Wortschatz und mehr
Wörter und Sätze
  • Składać kondolencje może być jeszcze – Beileid aussprechen 🙂 Bardzo przydatny post!

  • Bardzo obszerny wpis!
    „Ins Gras beissen” przetłumaczyłabym polskim, podobnym idiomem „gryźć trawę” 😉

  • a jest też idiom typu ‚wąchać kwiatki od spodu’? W angielskim jest, po tej akcji dowiedziałam się, że we francuskim również i prowadzę małe językoznawcze badanie jak jest z innymi językami?

    • O ile mi wiadomo to nie, odpowiednikiem będzie to „ins Gras beißen”, czyli dosłownie gryźć trawę. Z kwiatkiem (die Blume) kojarzy mi się tylko „etwas durch die Blume sagen”, ale to oznacza owijać w bawełnę ;).

  • W ogóle – cofam – mój P. właśnie mi uświadomił, że po polsku gryzie się PIACH! 😉

  • Ciekawy zbiór słownictwa. Te cztery wyrażenia zawierające w sobie słowo „tote”, które nie odnoszą się dosłownie do umierania wg mnie mają sens- można się w nich doszukać braku życia 😉

  • Widzę, że przygotowałaś dla swoich Czytelników prawdziwą ucztę słowną 😀

  • W Niemczech również obchodzi się Halloween dosyć hucznie. Ja kilka dni wcześniej zawsze kupuję słodycze, żeby mieć coś dla dzieci, które chodzą po domach.

    P.S. Chciałam jeszcze zapytać, czy mogę jakoś dołączyć do tej akcji, mimo że nie mam konta na Facebooku.

  • Super. Dziękuję – słownictwo mroczne, ale będę je przyswajać. 😀

  • Widzę spore podobieństwo do holenderskiego w zakresie „śmiertelnego” słownictwa 😉

  • Nie znam tego polskiego idiomu!