Niemieckie słownictwo związane z przemijaniem

Złota polska jesień to moja druga ulubiona pora roku. Uwielbiam kolorowe liście, co roku zbieram też kasztany (i mam potem powypychane kieszenie w kurtce ;)) i grzyby. Jesień ze względu na swoją specyfikę to też czas przemijania. W Polsce obchodzimy Wszystkich Świętych, a m.in u mnie w Szkocji obchodzi się Halloween. Jeśli chodzi o to drugie święto to mam nadzieję, że uda mi się w nim wziąć w tym roku udział. Jestem bardzo ciekawa jak ono „oryginalnie” wygląda. Jakkolwiek makabrycznie by to nie zabrzmiało bardzo też lubię klimat naszego, polskiego święta. Kojarzy mi się głównie z zapachem zniczy i zjazdem całej rodziny. Nie wiem jak u Was, ale u mnie o groby dba się cały rok, więc Wszystkich Świętych to raczej okazja do zobaczenia dawno niewidzianej rodziny i powspominania przeszłości. Nie lubię tylko pluchy i strasznego mrozu.

Jakoś nigdy nie miałam okazji zaobserwować jak ten czas wygląda w Niemczech. Zatem w tej edycji W 80 blogów dookoła świata zadbam o słownictwo związane z przemijaniem i ze śmiercią.

Podstawowym słowem jest der Tod, oznaczający śmierć. Pojawia się ono często w części wyrażeń takich jak np die Todesstrafe – kara śmierci, czy die Todesanzeige – nekrolog. Oprócz tego przedrostek tod- jest często synonimem bardzo, całkiem czy ekstremalnie, skrajnietodmüde – potwornie zmęczony, todernst – bardzo poważny, todschick – bardzo szykowny itp.

Istnieją też wyrażenia, które pomimo przymiotnika tot – zmarły, nieżywy, nie mają nic wspólnego z umieraniem.

Wyrażenia ze słowem „Tod”

  • śmierć – der Tod
  • kara śmierci – die Todesstrafe
  • nekrolog – die Todesanzeige
  • potwornie zmęczony- todmüde
  • bardzo poważny – todernst
  • bardzo szykowny – todschick

Wyrażenia ze słowem „tot”

  • punkt/sytuacja bez wyjścia – der tote Punkt
  • wyścig bez rozstrzygnięcia – das tote Rennen
  • głuche połączenie telefoniczne, elektryczne – die tote Leitung
  • kapitał, który nie przynosi zysków – das tote Kapital
Śmierć bywa też często personifikowana. Jeśli czytaliście kiedykolwiek którąś z książek Terry’ego Pratchetta, to na pewno wiecie, że nie zawsze trzeba podchodzić do personifikacji na poważnie. Kosiarz, kostucha to der Sensenmann; der Schnitter. Na sam szkielet mówi się das Gerippe. W języku niemieckim funkcjonuje też potoczna nazwa na spersonifikowaną śmierć – Freund Hein.

Nazwy na spersonifikowaną śmierć

  • kosiarz, kostucha – der Sensenmann; der Schnitter
  • szkielet – das Gerippe
  • spersonifikowana śmierć – Freund Hein

Łagodny sposób powiedzenia, że ktoś umarł

  • X zasnął na wieki. – X ist für immer eingeschlafen. / X ist entschalfen.
  • X udał się w ostatnią podróż. – X hat die letzte Reise angetreten.
  • Pan zabrał go/ją do siebie. – Der Herr hat ihn/sie zu sich genommen.
  • X odszedł od nas. – X ist von uns gegangen.
  • X pożegnał się z tym światem. – X hat das Zeitliche gesegnet.

Brutalny sposób powiedzenia, że ktoś umarł

  • kopnąć w kalendarz – ins Gras beißen
  • wąchać kwiatki od spodu – sich (Dat) die Radieschen von unten an-, besehen/betrachten
  • zdechnąć, wyciągnąć kopyta – verrecken
  • wykitować – abkratzen
  • zdechnąć – krepieren
  • zginąć – draufgehen
  • poświęcić, zabić, zniszczyć kogoś – jn/etw über die Klinge springen lassen

Słownictwo związane z cmentarzem

  • zostać pochowanym na cmentarzu – auf dem Friedhof begraben werden
  • pogrzeb – die Beerdigung
  • opłakiwać kogoś, nosić po kimś żałobę – trauern um +Akk
  • opłakiwać kogoś – beweinen + Akk
  • tęsknić za kimś – vermissen + Akk
  • płakać – weinen
  • składać kondolencje – kondolieren
  • zostać skremowanym – im Krematorium eingeäschert werden
  • pochować zmarłego – einen Toten beisetzen/beerdigen
  • trumna – der Sarg
  • grób – das Grab
  • urna – die Urne
  • wdowa, wdowiec – die Witwe, der Witwer
  • zmarły(a) (mężczyzna/kobieta) – der Verstorbene, die Verstorbene

Pozostałe słownictwo

  • być martwym, nieżywym – tot sein
  • zmarły(a), ofiara śmiertelna – der Tote, die Tote
  • zwłoki – die Leiche
  • umrzeć w zaawansowanym wieku – in hohem Alter sterben
  • umrzeć w wieku X lat – mit X Jahren sterben
  • umrzeć na (jakąś chorobę) – sterben an + D
  • popełnić samobójstwo – Selbstmord begehen
  • eutanazja – die Sterbehilfe
  • zginąć – umkommen
  • zginąć, umrzeć – ums Leben kommen
  • zabijać – töten
  • mordować – (er)morden
  • napisać testament – ein Testament schreiben/verfassen
  • zapisać coś komuś (w testamencie) – jm etw vermachen
  • pozostawić coś komuś w spadku – jm etw vererben
  • (o)dziedziczyć coś – etw erben
Powyższy wpis jest częścią akcji W 80 blogów dookoła świata. Jeśli prowadzisz bloga o języku bądź kulturze jednego obszaru językowego to zapraszamy do kontaktu: blogi.jezykowe1@gmail.com. Napisz nam kilka słów o sobie i podaj linka do swojego bloga.


Spodobał Ci się ten wpis? Zapisz się koniecznie do Preclowej Poczty


Poniżej pozostałe wpisy z tej serii:

Francja:

Francais-mon-amour – Sprawa życia i śmierci
Blog o Francji, Francuzach i języku francuskim – Dzień Wszystkich Świętych we Francji
Love For France – Wszystkich Świętych na paryskim Père-Lachaise

Holandia:

Język holenderski – pół żartem, pół serio – Jak w Holandii upamiętnia się zmarłych

Niemcy:

Willkommen in Polschland – Niemieckie cmentarze
Niemiecka Sofa – Jak w Niemczech upamiętnia się zmarłych?

Norwegia:

Pat i Norway – Jak w Norwegii upamiętnia się zmarłych?

Rosja:

Rosyjskie Śniadanie – Jak w Rosji upamiętnia się zmarłych?

Szwajcaria:

Szwajcaria moimi oczami – Znani pochowani w Szwajcarii
Szwajcarskie Blabliblu – W Szwajcarii jest niezwykle nawet po śmierci.

Szwecja:

Szwecjoblog – Jak w Szwecji mówi się o śmierci?

Wielka Brytania:

English-nook – Przemijanie po angielsku
English-at-tea – Dzień Wszystkich Świętych w Anglii

Wietnam:

Wietnam.info – Jak w Wietnamie upamiętnia się zmarłych?

10152572_10203864810165399_6764860226285801048_n

Źródła:
Wortschatz und mehr
Wörter und Sätze
11
  • Aleksandra J.
    Październik 25, 2014

    Składać kondolencje może być jeszcze – Beileid aussprechen 🙂 Bardzo przydatny post!

  • N. ze Szwecjobloga
    Październik 25, 2014

    Bardzo obszerny wpis!
    „Ins Gras beissen” przetłumaczyłabym polskim, podobnym idiomem „gryźć trawę” 😉

  • Rubella
    Październik 25, 2014

    a jest też idiom typu ‚wąchać kwiatki od spodu’? W angielskim jest, po tej akcji dowiedziałam się, że we francuskim również i prowadzę małe językoznawcze badanie jak jest z innymi językami?

    • Diana Korzeb
      Październik 29, 2014

      O ile mi wiadomo to nie, odpowiednikiem będzie to „ins Gras beißen”, czyli dosłownie gryźć trawę. Z kwiatkiem (die Blume) kojarzy mi się tylko „etwas durch die Blume sagen”, ale to oznacza owijać w bawełnę ;).

  • N. ze Szwecjobloga
    Październik 25, 2014

    W ogóle – cofam – mój P. właśnie mi uświadomił, że po polsku gryzie się PIACH! 😉

  • Français-mon-amour
    Październik 26, 2014

    Ciekawy zbiór słownictwa. Te cztery wyrażenia zawierające w sobie słowo „tote”, które nie odnoszą się dosłownie do umierania wg mnie mają sens- można się w nich doszukać braku życia 😉

  • Justyna - blog o Francji
    Październik 26, 2014

    Widzę, że przygotowałaś dla swoich Czytelników prawdziwą ucztę słowną 😀

  • Magdalena Surowiec
    Październik 26, 2014

    W Niemczech również obchodzi się Halloween dosyć hucznie. Ja kilka dni wcześniej zawsze kupuję słodycze, żeby mieć coś dla dzieci, które chodzą po domach.

    P.S. Chciałam jeszcze zapytać, czy mogę jakoś dołączyć do tej akcji, mimo że nie mam konta na Facebooku.

  • Emilia Krywko
    Październik 26, 2014

    Super. Dziękuję – słownictwo mroczne, ale będę je przyswajać. 😀

  • Dorota S
    Październik 31, 2014

    Widzę spore podobieństwo do holenderskiego w zakresie „śmiertelnego” słownictwa 😉

  • Diana Korzeb / Językowy Precel
    Wrzesień 5, 2015

    Nie znam tego polskiego idiomu!

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *